Ticari Sözleşmelerde Riskli Maddeler

Ticari sözleşmeler, işletmeler arasındaki hak ve yükümlülükleri belirleyen önemli belgelerdir. Karşı tarafın hazırladığı sözleşmeler genellikle onların lehine düzenlenmiş olur. Bu nedenle, imzalamadan önce dikkatli bir inceleme şarttır. İşte en sık karşılaşılan 10 riskli madde:

1. Belirsiz Teslim ve Ödeme Şartları

"En kısa sürede", "makul sürede", "mümkün olan en erken tarihte" gibi belirsiz ifadeler tehlikelidir. Net tarihler, ödeme vadeleri ve gecikme durumunda uygulanacak yaptırımlar açıkça belirtilmelidir.

Örnek riskli madde: "Ürünler, sipariş tarihinden itibaren makul sürede teslim edilecektir."

Olması gereken: "Ürünler, sipariş tarihinden itibaren 15 (onbeş) iş günü içinde teslim edilecektir. Her geciken iş günü için sipariş bedelinin %0,5'i tutarında gecikme cezası uygulanır."

2. Tek Taraflı Fesih Hakkı

Karşı tarafa sebep göstermeksizin sözleşmeyi feshetme hakkı veren maddeler büyük risk oluşturur. Özellikle distribütörlük ve franchise sözleşmelerinde bu durum yatırımlarınızı tehlikeye atabilir.

Dikkat edilmesi gereken: Fesih bildirimi süresi, fesih tazminatı, stok iade koşulları mutlaka belirlenmelidir.

3. Sınırsız Cezai Şart

Üst sınırı belirlenmemiş cezai şart maddeleri, beklenmedik büyük yükümlülükler doğurabilir. Cezai şartın sözleşme bedeliyle orantılı olması ve üst sınır konulması gerekir.

Örnek: "Sözleşmenin ihlali halinde, ihlalin devam ettiği her gün için 10.000 TL cezai şart ödenir" (üst sınır yok - RİSKLİ!)

4. Muğlak Sorumluluk Dağılımı

Hangi tarafın hangi konudan sorumlu olduğunun net belirlenmediği maddeler, uyuşmazlık durumunda sorun yaratır. Özellikle sigorta, bakım-onarım, hasar ve kayıp sorumluluğu açıkça tanımlanmalıdır.

5. Otomatik Yenileme Şartları

"İhbar süresinde fesih bildirilmezse sözleşme otomatik olarak 1 yıl uzar" gibi maddeler, fark edilmezse istenmeyen uzun vadeli taahhütlere yol açabilir. İhbar süreleri ve koşulları mutlaka takviminize not edilmelidir.

6. Yabancı Hukuk ve Yabancı Tahkim

Sözleşmede "İngiliz hukuku uygulanır ve uyuşmazlıklar Londra Tahkiminde çözülür" gibi maddeler, uyuşmazlık durumunda ciddi maliyet ve zorluklar yaratabilir. Mümkünse Türk hukuku ve Türkiye'de tahkim veya mahkeme tercih edilmelidir.

7. Fikri Mülkiyet Devri

Özellikle yazılım ve tasarım sözleşmelerinde, "sözleşme kapsamında oluşturulan tüm fikri mülkiyet hakları alıcıya aittir" gibi geniş maddeler dikkatle değerlendirilmelidir.

8. Rekabet Yasağı

Çok geniş ve uzun süreli rekabet yasağı maddeleri, sözleşme sona erdikten sonra ticari faaliyetlerinizi kısıtlayabilir. Süre, coğrafi alan ve faaliyet konusu sınırları makul olmalıdır.

9. Sorumluluk Sınırlaması

Karşı tarafın sorumluluğunu aşırı derecede sınırlayan maddeler (örneğin: "Hiçbir durumda sorumluluk sözleşme bedelini aşamaz") zararınızı tazmin etmenizi engelleyebilir.

10. Mücbir Sebep Maddeleri

COVID-19 sonrası mücbir sebep maddeleri daha da önem kazandı. Hangi durumların mücbir sebep sayılacağı, bildirim yükümlülükleri ve sözleşmeye etkisi net olarak düzenlenmelidir.

Sonuç

Ticari sözleşmelerde riskli maddeleri tespit etmek, ileride büyük sorunları önler. Her sözleşmeyi imzalamadan önce dikkatli bir inceleme yapın veya profesyonel hukuki destek alın. Unutmayın, sözleşme inceleme maliyeti, olası bir uyuşmazlık maliyetinin çok küçük bir kısmıdır.